Słowniczek

Więźba dachowa
Drewniana konstrukcja dachu. Na naszym terenie najczęściej spotyka się następujące typy więźby:
  • jętkowa - gdzie krokwie rozparte są belką zwaną jętką. Krokwie dodatkowo wzmocnione są wiatrownicą czyli belką ułożoną po przekątnej połaci dachu stworzonej przez zespół krokwi.
  • płatwiowo-kleszczowa gdzie krokwie podtrzymywane są przez ściany stolcowe zbudowane z płatwi, słupów i mieczy. Ściany stolcowe rozpierane są belkami zwanymi kleszczami.
  • płatwiowo-jętkowy gdzie krokwie rozpierane są przez jętki a te z kolei są oparte na ścianach stolcowych.
  • Sklepienia i stropy murowane
    Pomieszczenia gospodarcze i inwentarskie na parterze zazwyczaj zasklepiano kamieniem lub cegłą. Na interesującym nas terenie spotykamy sklepienia :
  • kolebkowe pełne czyli sięgające do podłogi oraz podniesione
  • krzyżowe pełne oraz podniesione.
    oraz stropy murowane na dwuteownikach:
  • strop Kleina – płaski strop ceglany gdzie cegły ułożone są pomiędzy dwuteownikami i wzmocnione bednarkami.
  • strop odcinkowy – ceglany strop gdzie cegły ułożone są pomiędzy dwuteownikami w sposób łukowy.
  • Ściana wieńcowa (zrębowa)
    Ściana wieńcowa (zrębowa) – ściana powstała poprzez nałożenie na siebie połowizn pni obrobionych w odpowiedni sposób tzw. płazów (bierwion) złączonych ze sobą kołkami (dyblami) oraz specjalnymi złączami na węgłach. Na interesującym nas obszarze Śląska stosowano złącza na: hak z palcami lub bez, obłap, jaskółczy ogon rzadziej na zamek francuski. Pierwszy od dołu ściany płaz nazywa się przyciesią, a pierwszy od góry oczepem. Dla uszczelnienia ścian wieńcowych przestrzenie pomiędzy płazami wypełniano mchem bądź pakułami lnianymi lub konopnymi. Tak uszczelnioną przestrzeń od zewnątrz wylepiano masą glinianą z dodatkiem słomy i następnie tynkowano zaprawą wapienną.
    Ściana słupowo-ryglowa (kratownicowa)
    Ściana o konstrukcji szkieletowej zbudowana jest z belek pełniących funkcję nośną i usztywniającą oraz przestrzeni pomiędzy nimi zwanymi polami. Belki konstrukcyjne ściany kratownicowej dzielimy na: słupy- ustawione pionowo, ułożone poziomo rygle rozpierające słupy, zamykający ścianę od góry oczep, zamykającą ścianę od dołu przycieś (podwalinę) oraz opcjonalnie mieczy lub zastrzałów usztywniających konstrukcję. Pola tradycyjnie wypełniało się poprzez odpowiednie zamocowanie w przestrzeń pola żerdek i obrzucenie ich masą słomiano-glinianą - tę metodę wypełnienia pól ściany nazywa się szachulcem. Nowszym sposobem wypełnienia przestrzeni pól jest zamurowanie cegłą paloną lub suszoną. Ten sposób nazywamy murem pruskim.
    Ściana sumikowo-łątkowa
    Konstrukcja ściany składającej się z łątek czyli słupów z wydłutowanymi bruzdami, ustawionymi na przyciesi oraz sumików czyli belek zakończonych odpowiednimi czopami wsuniętych poziomo pomiędzy dwie łątki.
    Powała (belkowany strop)
    Zwieńczenie pomieszczenia opartymi na ścianach belkami stropowymi. Przestrzenie pomiędzy nimi wypełniano deskowaniami. W przypadku pomieszczeń mieszkalnych wykonywano je poprzez wsunięcie desek w uprzednio wyfrezowane rowki w belkach stropowych (na równo bądź zakład) następnie ocieplano je plewami, sianem itp. Następnie zamykano od góry kolejnym deskowaniem. W pomieszczeniach gospodarskich belkowanie zamykano deskowaniem tylko od góry.
    Nadproże
    Zamknięcie od góry otworów okiennych bądź drzwiowych wykonane z cegły lub kamienia. Może być płaskie bądź łukowe.
    Korona nadokienna
    (dotyczy ścian drewnianych zrębowych i kratownicowych) zazwyczaj okna były zaopatrzone w obramowania okienne z drewnianej listwy (często ozdobnie wystruganej) od góry zakończone koroną czyli mniej lub bardziej ozdobnie wyciętą deską.
    Konstrukcja przysłupowa
    Konstrukcja odciążająca ściany wieńcowe poprzez przeniesienie bezpośrednio ciężaru piętra i dachu bądź samego dachu poprzez słupy przysłupia na fundamenty bez udziału ściany parteru. Na naszym terenie spotyka się dwa rodzaje rozwiązań tego typu:  niezależny od kratownicowej konstrukcji piętra zbudowany z belki podtrzymującej przycieś piętra zwaną oczepem przysłupia (rozporą), słupów i mieczy usztywniających konstrukcję.  w którym część słupów piętra (narożne i środkowe wypadające co ok. 3 m) są przedłużone i sięgają do cokołu oraz mieczy usztywniających. Ten typ należy dodatkowo podzielić na: posiadający dodatkowo oczep przysłupia (rozporę) i nie posiadający oczepu gdzie miecze są zamontowane między przedłużonym słupem a bezpośrednio przyciesią.

    Skontaktuj się z nami!